Vijf tips voor de opvolging van je medewerkersonderzoek
Veel HR-professionals en leidinggevenden zijn op zoek naar tips voor de opvolging van hun medewerkersonderzoek, omdat ze merken dat de beweging na het onderzoek uitblijft. Ondanks alle goede bedoelingen en de wens om er dit keer echt wat mee te doen verandert er maar weinig.
Dat ligt echt niet aan een gebrek aan inzet. Het ligt wel aan wat de opvolging echt vraagt: gerichte aandacht voor de patronen, gewoonten en interacties die bepalen of verandering überhaupt van de grond komt.
In dit artikel vind je vijf tips die je helpen verder te kijken dan acties en plannen.
Verder lezen & aan de slag
Wil je meer verdieping over dit thema of direct praktisch aan de slag binnen jouw organisatie? Bekijk onze relevante artikelen voor nieuwe inzichten of ontdek hoe onze diensten je kunnen ondersteunen bij de volgende stap.
Bekijk veelgestelde vragenTip 1: Begin niet meteen met acties. Begin met betekenis geven.
De verleiding om snel iets te doen en op te pakken na een medewerkersonderzoek is super groot. Maar helaas leidt die haast vrijwel altijd tot symptoombestrijding.
Er komt een training, een aanpassing in een werkproces, een extra overleg. En meestal verandert er daarmee niets wezenlijks.
Neem eerst de tijd om samen te ontdekken wat de uitkomsten zeggen over hoe jullie met elkaar omgaan. Welke patronen worden zichtbaar? Welke gewoonten en reflexen zie je terugkomen?
Dit proces van betekenis geven heeft een naam: sensemaking. En het begint altijd vóór het actieplan.
Stel dat werkdruk als aandachtspunt naar voren komt. De reflex is vaak: kijken hoe taken verdeeld worden of er wordt geopperd dat de planning anders moet.
Maar interessanter is de vraag: wie neemt welke besluiten over de caseload? Wat gebeurt er als een medewerker aangeeft dat het te veel wordt? Wordt dat besproken in het team, of lost iedereen het stilletjes zelf op?
In WMO-teams zie je bijvoorbeeld regelmatig dat medewerkers cliënten blijven helpen buiten hun taakomschrijving, omdat zij het lastig vinden om grenzen te stellen aan kwetsbare mensen.
Dat is geen werkdrukprobleem. Dat is een patroon van professionele identiteit dat de werkdruk in stand houdt.
Tip 2: Behandel de cijfers als spiegel, niet als rapport
Resultaten nodigen uit enorm tot (be)oordelen. Dat ene onderwerp scoort laag -> dat is niet OK en dat moet beter.
Maar een cijfer vertelt je helemaal niks waarom iets zo gegroeid en ontstaan is. Het laat hooguit zien wat er kennelijk logisch is geworden in het samenspel tussen mensen.
Benader de uitkomsten met nieuwsgierigheid. Neem bijvoorbeeld een score die in bijna elke WMO- of welzijnsorganisatie laag uitvalt: “ik word voldoende op de hoogte gehouden van ontwikkelingen in de organisatie.” De reflex is zoooo begrijpelijk: een nieuwsbrief opstarten, een extra teamoverleg inplannen, een intranet verbeteren.
Stel eerst de nieuwsgierige vraag: hoe komt dit beeld tot stand? Wat verstaan medewerkers eigenlijk onder “op de hoogte worden gehouden”? Gaat het over fusies en reorganisaties, of over dagelijkse beslissingen die hun werk direct raken? En wat zegt het over de afstand tussen de werkvloer en het management dat medewerkers dit structureel missen?
Vaak blijkt dan dat het niet gaat om een informatieprobleem, maar om een verbindingsprobleem. Meer communicatie lost dat niet op.
Tip 3: Betrek leidinggevenden vóór het actieplan, niet erna
Als leidinggevenden pas aanhaken bij het formuleren van oplossingen, missen ze het belangrijkste moment: de kans om te begrijpen wat zichtbaar is geworden.
De kans is erg groot dat zij vervolgens plannen maken over een werkelijkheid waar ze zelf onderdeel van zijn, zonder dat te hebben onderzocht.
Nodig hen vroeg uit om te reflecteren op hun aandeel in de patronen. Niet om schuldigen te vinden, maar om het geheel scherper te gaan zien.
Neem intervisie. In WMO- en welzijnsorganisaties scoort de toegevoegde waarde van intervisie regelmatig laag. Medewerkers vinden het weinig zinvol, te vrijblijvend, of ze komen er niet aan toe. De reflex van een leidinggevende is dan: de intervisie aanpassen, een andere werkwijze invoeren, of er zelf meer structuur in aanbrengen.
Maar een belangrijke vraag hier is een andere. Want als medewerkers de intervisie niet waardevol vinden, wat zegt dat dan over hoe er in dit team geleerd wordt? Over hoe kwetsbaarheid en twijfel een plek krijgen, of juist geen plek krijgen? En welke rol speelt de leidinggevende daarin, bewust of onbewust?
Dat gesprek komt er niet eens als je meteen in actie komt met ideeën en plannen om de intervisie te verbeteren. Een dergelijk gesprek voer je als je de uitkomst teruglegt in het team.
Tip 4: Maak het gesprek belangrijker dan het plan
Zodra de focus op oplossingen komt te liggen, verdwijnen alle nuances en verschillen in beleving naar de achtergrond. Terwijl daar zichtbaar wordt wat er eigenlijk speelt.
Maak ruimte voor gesprekken waarin verschillende perspectieven worden onderzocht, zonder dat er meteen een conclusie moet komen. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan.
In WMO- en welzijnsorganisaties begint de dag vroeg en eindigt het overleg niet zelden in de eigen tijd. De haast is reëel. Maar juist in die haast verdwijnt het gesprek dat er het meest toe doet naar de achtergrond.
Een paar concrete ideeën die ik in dit soort organisaties heb aangereikt:
- Begin een teamoverleg met één vraag: “wat hebben we de afgelopen week eigenlijk niet uitgesproken?” Geen agenda, geen actiepunten, gewoon twee minuten.
- Spreek af dat het laatste agendapunt altijd vervalt. Die ruimte gebruik je voor het gesprek dat anders niet komt.
- Vraag naar een moment waarop er weliswaar haast leek te zijn maar er toch een belangrijk onderwerp is besproken. Probeer dan samen te ontdekken waardoor dat is gelukt.
- Benoem de drukte en haast: “we zitten weer in de spagaat tussen wat er moet en wat er nodig is. Wat hebben we vandaag echt nodig?” Soms is dat genoeg om even anders te beginnen.
Tip 5: De opvolging is zelf een spiegel
De manier waarop een organisatie omgaat met de uitkomsten van een medewerkersonderzoek vertelt vaak hetzelfde verhaal als de uitkomsten zelf.
Soms ontstaat er direct druk om in actie te komen. Er worden plannen gemaakt, acties bedacht en oplossingen geformuleerd nog vóórdat er echt samen onderzocht is wat de uitkomsten eigenlijk betekenen.
En precies daarin kan iets zichtbaar worden.
Medewerkers geven bijvoorbeeld aan dat er onvoldoende geluisterd wordt naar wat het onderzoek laat zien, dat besluiten al genomen zijn of dat veranderingen over hen heen komen. Als de opvolging van het onderzoek daarna op precies dezelfde manier verloopt, herhaalt het patroon zich eigenlijk meteen.
Dat maakt de opvolging meer dan alleen een traject ná het onderzoek. De opvolging laat ook zien hoe een organisatie gewend is om met signalen, verschillen en onzekerheid om te gaan.
De neiging om snel te willen oplossen is begrijpelijk. Zeker in organisaties waar de werkdruk hoog is en mensen dagelijks bezig zijn om het werk draaiend te houden. Maar juist die snelheid kan ervoor zorgen dat waardevolle gesprekken te snel verdwijnen achter actielijsten en plannen.
Soms begint beweging pas op het moment dat mensen samen durven onderzoeken wat er eigenlijk zichtbaar wordt in de uitkomsten. Zonder direct schuldigen te zoeken. Zonder meteen te hoeven oplossen.
De opvolging is dan niet alleen een reactie op het onderzoek. Het is zelf onderdeel van wat het onderzoek laat zien.
De opvolging loopt vast zonder het goede gesprek
Wil je samen onderzoeken wat de uitkomsten écht zeggen over jullie organisatie?
Wil je weten welk patroon zich bij jullie steeds lijkt te herhalen?
Plan een gesprek
Benieuwd hoe wij helpen bij dit soort gesprekken?
