Eigenaarschap als symptoom. Wat gebeurt er als je de roep om meer eigenaarschap ziet als symptoom van de cultuur?
In veel organisaties horen we de wens om meer eigenaarschap. Letterlijk horen we vaak: “er moet meer eigenaarschap komen.” “We missen eigenaarschap.” “Hoe zorgen we voor meer eigenaarschap in teams?”
Het klinkt als een oproep tot actie. Maar … je kunt het ook anders bekijken. Niet als doel, maar als signaal.
Als je eigenaarschap als symptoom van het discours (waarover management vaak praat) gaat zien, verandert je blik.
Want waarom komt dat woord op tafel? En waarom juist nú? Wat zorgt er nou voor dat het gevoel heerst dat er iets ontbreekt? En wat zegt het eigenlijk over wat er onderhuids speelt?
Een gebrek aan eigenaarschap als signaal
De wens voor (meer) eigenaarschap ontstaat meestal niet uit het niets. Vaak is het een reactie ergens op. Op gedrag. Op frustraties. Op stilstand. Op afhaken. Op onduidelijkheid.
Je hoort het op het moment dat het ergens ogenschijnlijk piept en kraakt in de samenwerking. Als besluiten blijven liggen. Als mensen lijken af te haken. Als niemand zich ogenschijnlijk verantwoordelijk voelt. Als leidinggevenden vermoeid raken van het ‘slepen aan mensen’.
Waarom bestaat eigenaarschap eigenlijk niet?De vraag is dan: is er écht een gebrek aan eigenaarschap? Of is ‘gebrek aan eigenaarschap’ de naam die we geven aan iets anders?
Wat is dan ‘gebrek aan eigenaarschap’?
Als energie weglekt. ‘Gebrek aan eigenaarschap’ is dan een etiket op het gemis. Maar wat ontbreekt er dan precies?
Misschien is het onduidelijk wie waarover gaat. Misschien zijn rollen niet scherp. Misschien voelen mensen zich niet vrij om zich uit te spreken. Misschien is er te weinig ruimte om echt zelf keuzes te maken. Of te veel verantwoordelijkheid op plekken waar mensen die niet kunnen of willen dragen?
Heb je al door hoe ‘eigenaarschap als symptoom ‘ hier aan de orde is?
Eigenaarschap waarvan? En voor wie?
Dit zijn de twee vragen die je verder helpen:
- Eigenaarschap waarvan precies? Gaat het over werkdruk? Over besluitvorming? Over communicatie? Over initiatief? Over het nemen van lastige beslissingen?
- En voor wie? Voor medewerkers? Voor teamleiders? Of vraagt de organisatie als geheel iets van mensen wat niet realistisch is?
Als je deze vragen stelt, verandert het gesprek. Je verschuift van “Hoe krijgen we meer eigenaarschap?” naar “Wat maakt dat het er niet is of niet vanzelf ontstaat?” En dat is een wezenlijk ander gesprek.
Van symptoom naar patroon
Als je eigenaarschap als symptoom ziet, kun je kijken naar het grotere patroon., kun je kijken naar het grotere patroon. Wat gebeurt er nou telkens waardoor mensen niet in actie komen? Hoe reageren anderen daarop? En wat wordt er versterkt of juist onderdrukt?
Soms zie je dan dat de roep om eigenaarschap voortkomt uit een structuur waarin mensen weinig ruimte ervaren. Of uit een cultuur waarin het veiliger is om te volgen dan om voorop te gaan. Of uit leiderschap dat zegt de regie los te laten maar onbedoeld en onbewust toch blijft sturen.
Het helpt om die patronen te benoemen. Niet om iemand de schuld te geven. Maar om te begrijpen hoe het logisch is geworden dat mensen doen wat ze doen. Dat maakt eigenaarschap als symptoom niet een losstaand vraagstuk of probleem, maar een signaal dat er iets heel anders aan de orde is.
Wat helpt om anders te kijken naar eigenaarschap als symptoom
Als je eigenaarschap als symptoom beschouwt, verandert meteen de manier waarop je naar oplossingen kijkt. In plaats van te vragen wat mensen moeten gaan doen, wordt de vraag: wat in onze manier van samenwerken nodigt uit tot meedoen en initiatieven nemen of juist afhaken?
Vaak blijkt dat niet het gedrag van individuen bepalend is, maar de interactie tussen mensen, structuren en verwachtingen. Een team dat veel overleg heeft maar weinig besluiten neemt, kan zo ongemerkt een patroon vasthouden waarin initiatief juist wordt afgeremd. Of leidinggevenden die ruimte willen geven maar ondertussen alle besluiten willen valideren, waardoor verantwoordelijkheid onbewust terugvloeit naar boven.
Door de focus van het gesprek te verschuiven van oordeel naar betekenis, ontstaat inzicht in hoe deze patronen zich langzaam maar zeker vormen. Je onderzoekt niet langer wie iets laat liggen, maar wat ervoor zorgt dat het logisch is geworden om te wachten, te volgen of niets te doen. Dat maakt het mogelijk om met andere ogen te kijken naar wat eigenaarschap kan betekenen in jullie context.
De uitnodiging die je krijgt
De roep om eigenaarschap is niet raar of verkeerd …. het is vaak niet de kern. Het is een uiting, een symptoom. Het is een signaal vanuit het systeem dat er ergens iets speelt. Een uitnodiging om te kijken naar eigenaarschap als symptoom.
Veelgestelde vragen (FAQ)
Wil je meer weten of wil je in gesprek over dit onderwerp?
Plan vrijblijvend een gesprek
Een gesprek geeft vaak perspectieven die je vooraf nog niet zag.